बुल्गेरिया। नाम सुन्दा नक्सामा कहाँ पर्छ भनेर सम्झनै बेर लाग्छ धेरैलाई। तर पछिल्ला केही वर्षमा यो देश गैर-EU कामदारका लागि चुपचाप एउटा काम लाग्ने ढोका बनेको छ।
कारण लुकेको छैन। EU को सदस्य त हो, तर पश्चिम युरोपजति महँगो होइन। कोठाको भाडा, खानेकुरा, बस-ट्याक्सी — सबैमा फरक छर्लंगै थाहा हुन्छ। कामदारको खाँचो पनि साँच्चिकै छ। त्यसैले यहाँका रोजगारदाता बाहिरबाट मानिस ल्याउन अब पहिलेजति आनाकानी गर्दैनन्। अनि एकपटक यहाँको कानुनी बासिन्दा भइसकेपछि EU भित्र अघि बढ्ने बाटो धेरै हदसम्म खुल्छ।
सुरुमै एउटा कुरा छिनोफानो गरौं। “वर्क भिसा” भन्ने एउटै कागजले बुल्गेरियामा काम चल्दैन। यहाँ दुईवटा छुट्टाछुट्टै अनुमति सँगसँगै चाहिन्छ। धेरैजना अल्झिने ठीक यही ठाउँमा हो।
काम गर्ने अनुमति र भित्र पस्ने अनुमति
पहिलो हो काम गर्ने अनुमति — सिंगल पर्मिट, जसको पूरा नाम सिंगल वर्क-एन्ड-रेजिडेन्स पर्मिट हो। एउटै कागज भए पनि काम दुइटा गर्छ। कुनै खास रोजगारदातासँग काम गर्न पाउने अधिकार पनि यसैले दिन्छ, बुल्गेरियामा बस्ने अधिकार पनि उही कागजले।
दोस्रो हो देशभित्र पस्ने अनुमति — टाइप D, अर्थात् लामो बसाइको भिसा। पासपोर्टमा टाँसिने त्यो स्टिकर यही हो। सीमा पार गरेर बुल्गेरिया छिर्न यसैले बाटो दिन्छ, ताकि बाँकी प्रक्रिया भित्रै पुगेर टुंग्याउन सकियोस्।
समस्या के भने एउटा मात्रले पुग्दैन। पर्मिट छ तर भिसा छैन भने तपाईं देशभित्रै पस्न सक्नुहुन्न। उल्टो, पर्मिटको काम नसकिँदै भिसाको निवेदन हाल्नै पाइँदैन — कन्सुलेटले पहिले पर्मिटको स्वीकृति खोज्छ। दुवै चाहिन्छ। अनि सही क्रममा चाहिन्छ।
कुन काम कुन क्रममा हुन्छ
यो भाग अलि बिस्तारै पढ्नुहोला। क्रम उल्टो बुझेर महिनौं खेर फालेका मानिस मैले एउटा-दुइटा होइन, धेरै देखेको छु। कोही त रोजगारदाता खोज्नुअघि नै कन्सुलेटको लाइनमा गएर बसेका रहेछन्।
सबभन्दा पहिले रोजगारदाता चाहिन्छ। साँचो जागिर, साँचो प्रस्तावसहित। यो नभई तलको एउटै कुरा सुरु हुँदैन।
अब एउटा कुरा जुन धेरैलाई थाहै हुँदैन — सिंगल पर्मिटको प्रक्रिया तपाईंले होइन, रोजगारदाताले नै चलाउँछ। उसैले बुल्गेरियाली श्रम कार्यालयमा कागजात बुझाउँछ, यो जागिरका लागि स्थानीय वा EU भित्रको उपयुक्त मानिस नभेटिएको देखाउँछ, अनि तपाईंलाई किन ल्याउन खोजेको हो भनेर पुष्टि गर्छ। त्यही निवेदनमा निर्णय आउँछ। स्वीकृत भयो भने तपाईंकै नाममा पर्मिटको स्वीकृति तयार हुन्छ।
त्यसपछि बल्ल तपाईंको पालो। आफ्नो देशको बुल्गेरियाली दूतावास वा कन्सुलेटमा गएर टाइप D भिसाका लागि निवेदन दिने। नेपालीहरूका लागि यो प्रायः नयाँ दिल्ली वा अन्य नजिकको कन्सुलेटमा पर्छ, त्यसैले कुन ठाउँमा जानुपर्ने हो पहिल्यै पक्का गर्नुहोला। अपोइन्टमेन्ट पाउनै कहिलेकाहीँ हप्तौं कुर्नुपर्छ।
भिसा हातमा आएपछि उड्नुहोस्। आइपुगेपछिको अन्तिम चरण हो बासिन्दा कार्ड (रेजिडेन्स कार्ड), जुन स्थानीय अध्यागमन कार्यालयमा गएर बनाउनुपर्छ।
छोटोमा भन्दा, श्रम-बजारतर्फको सबै झन्झट रोजगारदाताले हेर्छ। तपाईंको जिम्मा भनेको आफ्ना व्यक्तिगत कागजात जुटाउने, भिसा माग्ने, अनि आइपुगेपछिका औपचारिकता टुंग्याउने हो। कसको काम कुन हो भनेर छुट्याउन आउनेबित्तिकै आधा तनाव त्यहीँ घट्छ।
अहिल्यैदेखि तयार पार्नुपर्ने कागजात
प्रक्रिया ढिलो हुने सबभन्दा ठूलो कारण कुनै कानुनी अड्चन होइन। अधुरो कागजात अनि नभएको अनुवाद — बस्, यत्ति हो। त्यसैले रोजगारदाताले बोलाउनुअघि नै यी कुरा मिलाएर राख्नुहोस्।
- पासपोर्ट — कम्तीमा दुई वर्ष म्याद बाँकी भएको। म्याद सकिन लागेको पासपोर्टले बीचैमा सबै रोकिदिन सक्छ।
- शैक्षिक प्रमाणपत्र र डिप्लोमा, तपाईंको जागिरसँग मिल्ने। कतिपय पेशामा यी प्रमाणित गरिएका हुनुपर्छ।
- पुलिस रिपोर्ट — सफा आपराधिक रेकर्ड देखाउने, नेपालबाट हालसालै जारी भएको।
- स्वास्थ्य प्रमाणपत्र, माग गरिएको खण्डमा।
- दुवै पक्षले हस्ताक्षर गरेको रोजगार सम्झौता।
यहाँ एउटा कुरा छ जुन धेरैले अन्तिम घडीसम्म पन्छाउँछन्। यी कागजात बुल्गेरियाली भाषामा आधिकारिक रूपले अनुवाद भएका हुनुपर्छ, अनि कतिपयमा त अपोस्टिल भनिने अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणीकरण पनि चाहिन्छ। अनुवाद आफैंमा समय खाने काम। अन्तिमतिर छोड्नुभयो भने सारा प्रक्रिया त्यहीँ अड्किन्छ। यो काम जति सुरुमै थाल्यो उति राम्रो।
कति समय लाग्छ
छोटो जवाफ: थाहा हुँदैन, र जो कोही “अमुक दिनमै सकिन्छ” भन्छ उसलाई शंका गर्नुहोस्। केही हप्तादेखि केही महिनासम्म, जे पनि हुन सक्छ।
रोजगारदाताको श्रम-बजार र पर्मिटतर्फको भाग प्रायः सबभन्दा लामो हुन्छ। त्यसमाथि कन्सुलेटको अपोइन्टमेन्ट कहिले मिल्छ, कागजात कति छिटो तयार हुन्छन्, वर्षको कुन बेला निवेदन हाल्नुभयो — यी सबैले फरक पार्छन्। गर्मी बिदाको बेला त कार्यालयहरू झन् सुस्ताउँछन्, त्यो पनि नबिर्सनुहोला।
व्यावहारिक रूपमा तीनदेखि चार महिनाको तयारी मनमा राखेर हिँड्नु बेस। यो समय खेर जाने होइन। यही बीचमा अनुवाद सकाउने, कागजात मिलाउने, जुन सहरमा जाँदै हुनुहुन्छ त्यसबारे पढ्ने, अनि सकेसम्म दुई-चार वाक्य बुल्गेरियाली सिक्ने फुर्सद हुन्छ। अनुमानभन्दा छिटो भयो भने त झन् राम्रो।
आइपुगेपछिका पहिला कदम
विमानस्थलबाट निस्केपछि काम सकियो नठान्नुहोला। यहाँबाट अर्को सानो प्रक्रिया सुरु हुन्छ, र छिटै दुई कुरा मिलाउनुपर्छ।
एउटा हो ठेगाना दर्ता। तपाईं कहाँ बस्दै हुनुहुन्छ भन्ने अधिकारीलाई तोकिएको दिनभित्रै जनाउनुपर्छ। सानो कुराजस्तो देखिन्छ, तर यो नगरी बाँकी सबै अड्किन्छ।
अर्को हो बासिन्दा कार्ड। यही नै तपाईंको परिचयपत्र हो, यसैले तपाईं बुल्गेरियाको कानुनी बासिन्दा हुनुहुन्छ भन्ने प्रमाणित गर्छ। हातमा आएपछि बैंक खाता खोल्न, घर भाडामा लिन, भोलि परिवार बोलाउन — सबै सहज हुन्छ।
मानिसहरू फस्ने सामान्य गल्ती
पहिलो त माथि नै भनिसकें। अधुरो र अनुवाद नभएको कागजात। आधा-अधुरो फाइलले कानुन तोड्दैन, तर सबै कुरा घस्रेर हिँडाउँछ। अनि त्यही घिसिने ढिलाइले मानिसलाई वाक्क बनाउँछ।
दोस्रो गल्तीले चाहिँ बढी महँगो पार्छ। झुक्याउने “एजेन्ट”। कसैले “तीन हप्तामै सबै मिलाइदिन्छु” भन्छ। कसैले “रोजगारदातै नचाहिने भिसा छ” भन्छ। कसैले “अलि बढी पैसा हाल्यो भने छिटो हुन्छ” भन्छ। यस्तो सुन्नासाथ कान ठाडो पार्नुहोस्। रोजगारदाताविना सिंगल पर्मिट बन्दैन। क्रम फड्केर कतै पुगिँदैन। पैसा फालेर कन्सुलेटको निर्णय किन्न पनि पाइँदैन। यस्ता आश्वासन प्रायः झुटा हुन्छन्, अनि अन्त्यमा हराउने तपाईंकै पैसा र समय।
बरु ढिलो होस्, सिधा बाटो हिँड्नुहोस्। मैले देखेजति केसमा बाङ्गो बाटो छोटो भएको कहिल्यै देखिनँ — उल्टो लामो र जोखिमपूर्ण नै।
अन्त्यमा
एकैचोटि यो सबै पढ्दा टाउको दुख्न सक्छ, थाहा छ मलाई। तर हतार नगर्नुहोस्। एउटा रोजगारदाता खोज्ने, पर्मिट कुर्ने, भिसा माग्ने, उड्ने, ठेगाना दर्ता गर्ने, कार्ड लिने। एक-एक गरी हेर्दा हरेक चरण आफैंमा सम्हालिने नै रहेछ।
तपाईंभन्दा कम तयारी अनि कम जानकारी बोकेर हिँडेका मानिसले पनि यो बाटो काटिसकेका छन्। फरक यत्ति हो — अब तपाईंलाई कुन काम कुन क्रममा आउँछ भन्ने थाहा छ।
कतै बीचमा अलमलिनुभयो, वा कुनचाहिँ कागज पहिले भन्ने नबुझेर रोकिनुभयो भने, TrustGlobe ले शान्तसँग, चरण-चरण मिलाएर साथ दिन सक्छ।
भर्ती, कागजात वा स्थानान्तरणमा सहयोग चाहिन्छ?
सम्पर्क गर्नुहोस्